الشيخ البهائي العاملي

37

الكشكول

إسرائيل كه تضعيف آن مذبح كنند تا وباء مرتفع شود . ايشان در پهلوى آن مذبح مثل آن بساختند ووباء زيادة شد . صورت حال با آن نبي گفتند ، وحي آمد كه ايشان مثل آن مذبح در پهلوى آن ساخته‌اند ، وآن تضعيف مكعب نيست پس استغاثه بافلاطون كردند ، گفت شما را نفرت از هندسه بود حق تعالى شما را باين صورت تنبيه فرمود ، هرگاه كه استخراج خطين بر نسبت واحده توانيد كرد مقصود حاصل گردد . تحقيق كلام در اين مقام آنكه « 1 » خط ا ب را طول مذبح فرض كنيم ، وخط ا ح را ضعف آنكه ضلع هشتم مكعب ا ب است بر وجهي كه زاويه ب ا ج قائمه باشد ، واتمام سطح ا ب ر ( د ) ج كنيم ، ووصل قطر ، ا ر ( د ) ، وتنصيف أو بر نقطه ط ، واخراج خطين ر ( د ) ح ر ( د ) ب باستقامت كنيم ، ومسطره را بر نقطه آ گذاشته وأو را تحريك كنيم خطين مخرجين تا خط ر ط ه ط مساوي شوند اكنون ا ب ب ه ر ح ح ا ر ا كه أربعة متواليه‌اند ، بر نسبت واحده يعني نسبت ا ب به ب ه چون نسبت ب ه به ر ح است وچون نسبة ر ح به ح ا براي آنكه اگر قطر ب ح كه بضرورت بر نقطه ط گذرد وصل كنيم ، واز نقطه ط عمود ط ح بر خط د ، اخراج كنيم ، البتة تنصيف ح ي نمايد ، وسطح ر ( د ) در ر ح با مربع ح ح مثل مربع ح راست ، بشكل ششم از مقاله دويم كتاب أقليدس « 2 » ومربع ح ط را مشترك سازيم ، بس سطح ي در ر ح با مربعين ح ح ح ط ، اعني : مربع ، ح ط بشكل عروس ، مثل مربعين ح ر ح ط است ، يعني : مربع ر ط است اعني ط ه ، وبمثل اين بيان كنيم كه سطح ي ( د ه ) ور ه ب ، با مربع ط ب ، يعني با مربع ج ط مثل مربع ط ه است ، يعني ، ر ط ، پس سطح ي ( د ) ر در ح مثل سطح ي ( د ) ه در ب ه است ( پس نسبت ي در به رده يعني : نسبت ا ب به ب ه بشكل چهارم از مقاله ششم ، وشانزدهم از پنجم ، مثل نسبت ه ب به ر ح است ، بشكل شانزدهم از مقاله ششم ومثل نسبت ر ح به ح ا بچهارم از ششم وشانزدهم از پنجم مذكور . وبيان آن بوجهي ديگر در ذيل تحرير أقليدس كه خواجة نصير الدين طوسي براي أقامت برهان بر شكل يازدهم از مقاله دوازدهم نوشته مسطور است . پس نسبت مكعب ا ب إلى ا ح چون نسبت ا ب به ه ب است مثلثة

--> - كتبهم ، روى الزمخشري في الفائق : اتاني في زمن التابعين برجل ارتد عن الاسلام . فقال كعب : أدخلوه المذابح وضعوا التوراة وحلفوه باللّه ، وقيل هي المحاريب ، والمحراب المكان الرفيع والمجلس الشريف المنيع لأنه يدافع عنه ويحارب دونه ، ويسمى القصر والغرفة المنيفة محرابا ، وقيل هي المقاصير ، والمقصورة الدار أو حجرة منها ، ومقصورة المسجد : مقام الامام . كذا في المغرب . ( 1 ) راجع إلى صحيفة الاشكال : شكل ( 3 ) . ( 2 ) كل خط نصف وزيد فيه خط آخر على استقامة فمجموع سطح الخط مع الزيادة في الزيادة ومربع النصف يساوي مربع النصف مع الزيادة .